دکتر حمید بابایینژاد با تأکید بر ضرورت عبور شرکتهای دانشبنیان از نیازهای روزمره داخلی گفت: این شرکتها باید با خلق ایدههای نو، ایجاد مزیتهای رقابتی و حرکت به سمت تجاریسازی و صادرات، به شکستن تحریمها و افزایش امید و پایداری در کشور کمک کنند.
به گزارش خبرنگار آرنا آنلاین، دکتر حمید بابایینژاد عصر سهشنبه در نخستین همایش ملی «راهبردها و آیندهنگری شرکتهای دانشبنیان» که به میزبانی مرکز نمایشگاهها و همایشهای بینالمللی ایرانمال برگزار شد، با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای وطن، بر نقش جوانان و مهندسان ایرانی در خنثیسازی تحریمها و کاهش آثار آن تأکید کرد.
بابایینژاد در ابتدای سخنان خود با طرح این پرسش که «اگر ما شرکتهای دانشبنیان هستیم، سایر شرکتهایی که در کشور فعالیت میکنند چه نام دارند؟» اظهار کرد: آیا شرکتهایی که پیش از این وجود داشتهاند، فعالیتهای نوآورانه و فناورانه نداشتهاند که اکنون ما آمدهایم این خلأ را پر کنیم؟ آیا آنها اهل اندیشه و ایدهپردازی نبودهاند؟ پاسخ این پرسشها تا حد زیادی روشن است، اما آنچه اهمیت دارد، طرح درست مسئله است؛ زیرا اگر پرسش را بهدرستی مطرح کنیم، پاسخ نیز به دنبال آن خواهد آمد.
وی افزود: ما آمدهایم تا نوآور و فناور باشیم و مزیتهای جدید ایجاد کنیم. شرکتهای پیشین نیز در مسیر رشد و توسعه حرکت کردهاند؛ بنابراین باید مشخص کنیم که شرکتهای دانشبنیان قرار است چه کاری انجام دهند که دیگر شرکتها قادر به انجام آن نبودهاند.
شرکت دانشبنیان باید ایدهای متفاوت خلق کند
بابایینژاد با بیان اینکه شرکتهای دانشبنیان به مجموعه شرکتهای موجود اضافه شدهاند تا در حوزه فناوری به کشور کمک کنند، گفت: اگر قرار نباشد ایدهای جدید شکل بگیرد، شرکتهای قدیمی از زیرساختهای بهتر، سابقه طولانیتر و منابع انسانی باتجربهتری برخوردارند. بنابراین باید روشن شود شرکتهای دانشبنیان چه مزیت متفاوتی ایجاد میکنند. اگر همه مغز متفکر باشند، دست و پای اجرایی کجاست و اگر همه آدرس بدهند، چه کسی قرار است مسیر را طی کند؟
وی در ادامه به انتشار مقالهای با عنوان «قناتهای سنتی و دیجیتالی؛ امتداد خلاقیت تاریخی ایرانیان در عصر هوش و فناوری» اشاره کرد و افزود: قنات، میراث ماندگار نوآوری در ایران است. هزاران سال پیش، مهندسان ایرانی بدون برخورداری از ابزارها و تجهیزات امروزی سازههایی خلق کردند که همچنان مایه افتخار و مباهات ماست.
بابایینژاد تصریح کرد: ویژگیهای قنات موجب شد آن را با شرکتهای دانشبنیان مقایسه کنیم. اطمینان دارم شرکتهای دانشبنیان ایرانی میتوانند به اهداف خود برسند. در کشور ما همواره محدودیتها و دشواریهایی وجود داشته، اما مهندسان ایرانی با وجود همین محدودیتها و کمبودها توانستهاند دستاوردهای بزرگی خلق کنند.
زمان عبور از شعار و اجرای ایدهها فرا رسیده است
وی با تأکید بر ضرورت عملیاتیشدن ایدهها گفت: باید به دنبال اجرای افکار و ایدههایمان باشیم؛ زیرا دیگر زمان شعار دادن گذشته است. ما از ظرفیتها و میراث ماندگاری برخورداریم و اگر میخواهیم به اهداف خود برسیم، باید بر اساس نیازهای واقعی حرکت کنیم.
بابایینژاد ادامه داد: شرکتهای دانشبنیان باید به دنبال ایجاد مزیت، تجاریسازی و تولید کالاها یا خدماتی باشند که در کشور وجود ندارند یا به دلیل محدودیتها و تحریمها از دسترس ما خارج شدهاند.
وی با طرح این پرسش که آیا مأموریت شرکتهای دانشبنیان صرفاً تولید و تأمین نیازهای داخلی است، اظهار کرد: مأموریت این شرکتها نباید به بازار داخلی محدود شود. آنها باید با استفاده از فناوریها و ابزارهای دیجیتال، مزیتهایی برای حضور در بازارهای فرامرزی ایجاد کنند.
چهار مرحله رشد، پیشرفت، موفقیت و توسعه
بابایینژاد با بیان اینکه شرکتها باید چهار مرحله را بهصورت متوالی پشت سر بگذارند، گفت: «رشد، پیشرفت، موفقیت و توسعه» چهار مؤلفهای هستند که هرکدام تعریف و مفهوم ویژه خود را دارند. مسیر رشد و پیشرفت هر شرکت نیز با شرکت دیگر متفاوت است.
وی افزود: این چهار مفهوم ترتیب و توالی مشخصی دارند. تا زمانی که مرحله رشد بهدرستی طی نشده باشد، نمیتوان مستقیماً به سمت توسعه حرکت کرد؛ بلکه ابتدا باید وارد مرحله پیشرفت شد. هرکدام از این مؤلفهها نیز در شرکتهای عمومی و دانشبنیان، تعریف متناسب با ساختار و مأموریت آن شرکت را دارند.
بابایینژاد با اشاره به تفاوتهای شرکتهای دانشبنیان با سایر بنگاههای اقتصادی گفت: شرکت دانشبنیان باید ایدهای خلق کند و نمونهای بسازد که پیش از آن وجود نداشته است. بااینحال، این شرکتها گاهی با مشکلات و موانعی مواجه میشوند که روند فعالیتشان را مختل میکند.
وی تأکید کرد: شرکتهای دانشبنیان را باید فراتر از یک سیستم یا بنگاه معمولی دید؛ در غیر این صورت، تفاوتی میان آنها و شرکتهای عمومی باقی نخواهد ماند.
زیرساختها نباید دغدغه شرکتهای دانشبنیان باشد
بابایینژاد با تأکید بر ضرورت حمایت تصمیمگیران از شرکتهای دانشبنیان گفت: شرکتی که مأموریت آن خلق ایده و اندیشهای نو است، نباید انرژی خود را صرف حل مشکلات زیرساختی و مسائل روزمره کند. زیرساختهای مورد نیاز این شرکتها باید فراهم شود تا بتوانند ایدهپردازی کنند و تفاوت خود را با شرکتهای معمولی نشان دهند.
وی افزود: شرکتهای دانشبنیان باید بیش از آنکه صرفاً تولیدکننده محصول باشند، اندیشهورز، نوآور و خالق راهحلهای جدید باشند.
بابایینژاد با اشاره به برخی موانع موجود در مسیر پیشرفت کشور اظهار کرد: ممکن است درباره میزان پیشرفت کشور اختلافنظر داشته باشیم، اما واقعیت این است که بخش عمده فعالیتهای ما معطوف به رفع نیازهای داخلی بوده و تولید را بهطور مؤثر به سمت صادرات هدایت نکردهایم.
وی ادامه داد: این سخن به معنای نادیدهگرفتن پیشرفتها نیست، اما اگر پیشرفت استمرار پیدا نکند، دوباره به مرحله رشد بازخواهیم گشت. در برخی حوزهها نیز متوقف ماندهایم و نتوانستهایم مسیر خود را تا رسیدن به توسعه ادامه دهیم. توسعه نیز اگر پایدار نباشد، از دست خواهد رفت.
بازار کشورهای همسایه، فرصتی برای شرکتهای ایرانی
بابایینژاد با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیت نیروی انسانی و موقعیت جغرافیایی ایران گفت: کشور ما از ظرفیتهای جغرافیایی مهمی برخوردار است. تنگه هرمز و جزایر ایران میتوانند فرصتهای بزرگی برای کشور ایجاد کنند.
وی افزود: ایران با ۱۵ کشور همسایه است، اما هنوز نتوانستهایم همه ظرفیتهای اقتصادی و تجاری این موقعیت را شناسایی و فعال کنیم. هر کشوری که به بازاری چندمیلیاردنفری در پیرامون خود دسترسی داشته باشد، برای بهرهبرداری از آن برنامهریزی میکند؛ درحالیکه ما هنوز استفاده مطلوبی از این مزیت نبردهایم.
مسیر موفقیت از تولید رقابتپذیر و صادرات میگذرد
بابایینژاد با اشاره به تجربه کشورهایی مانند کرهجنوبی و ژاپن گفت: بسیاری از کشورهایی که امروز به توسعه رسیدهاند، مسیر پیشرفت خود را پس از جنگ و ویرانی آغاز کردهاند. کرهجنوبی پس از جنگ متوقف نماند، دوباره برخاست و امروز به یکی از قطبهای اقتصادی جهان تبدیل شده است.
وی افزود: کرهجنوبی سالها با تهدید و سایه جنگ مواجه بود، اما مسیر پیشرفت خود را ادامه داد. یکی از مهمترین عوامل موفقیت این کشور، توجه همزمان به تولید و صادرات بود؛ موضوعی که ما آنگونه که باید، به آن توجه نکردهایم.
بابایینژاد ادامه داد: از مسیر تولید، تجاریسازی و ارتقای کیفیت میتوان به جایگاه کشورهای توسعهیافته نزدیک شد. شرکتهای دانشبنیان نیز برای تحقق همین هدف شکل گرفتهاند. اگر قرار باشد این شرکتها همان مسیر و ادبیات شرکتهای معمولی را تکرار کنند، دیگر تفاوتی با آنها نخواهند داشت.
شرکتهای دانشبنیان باید امیدآفرین باشند
وی تأکید کرد: شرکتهای دانشبنیان باید برای شکستن تحریمها، کاهش آثار محدودیتها و افزایش امید و پایداری در کشور نقشآفرینی کنند. کشورهایی وجود دارند که سه دهه پیش حتی در تأمین نیازهای ابتدایی خود با مشکل مواجه بودند، اما امروز در بسیاری از حوزهها به جایگاههای بالایی رسیدهاند.
بابایینژاد در پایان گفت: مردم ایران شایسته شرایط بهتری هستند. ما از منابع، استعدادها و پیشینه چند هزارساله نوآوری برخورداریم، اما از این ظرفیتها بهدرستی استفاده نکردهایم. باید سختکوش باشیم، از مشکلات نترسیم و با اتکا به توان جوانان و مهندسان ایرانی، مسیر پیشرفت و توسعه را ادامه دهیم.
